Dziewanna kutnerowata

Verbascum phlomoides L. (Flomosia condensata Raf., Flomosia phlomoides (L.) Raf., Thapsus phlomoides (L.) Opiz, Verbascum belasitzae Stoj. & Stef.)

Dziewanna kutnerowata

Rodzina: Trędownikowate - Scrophulariaceae

Коровя́к лека́рственный

Mullein (Wooly Mullein)

Wysoka roślina zielna o pojedynczej łodydze. Cała jest gęsto owłosiona żółtawym kutnerem. W pierwszym roku wegetacji tworzy przy ziemi różyczkę liści, a dopiero w drugim roku wyrasta łodyga z kwiatostanem.

Pojedyncza, wzniesiona, o wysokości do do 150 cm.

Wyrastające naprzemianlegle na łodydze liście mają karbowane brzegi. W dolnej części łodygi liście są szerokoeliptyczne, w górnej szerokosercowate. Ich blaszki liściowe na niewielkiej odległości przylegają do łodygi.

W szczytowej, niemal bezlistnej części łodygi wyrastają pęczkami po 2–5, skupione w grono. Szypułki kwiatowe krótkie. Korona kwiatu o średnicy do 5 cm i o bardzo krótkiej rurce, składa się z 5 szerokich płatków jasnożółtej barwy. Pręcików jest 5, przy czym trzy z nich są owłosione (ważna cecha przy oznaczaniu gatunków dziewanny), słupek 1. Pręciki są dwusilne – 2 są dłuższe od pozostałych, a ich nitka jest co najwyżej dwukrotnie dłuższa od zbiegającego po niej pylnika. Trzy pręciki są krótsze, o nitkach gęsto białawo owłosionych.

Torebka o długości do 10 mm. Jest dłuższa od kielicha.

Kwiat dziewannyFlos Verbasci(Corolla Verbasci).

Wodne wyciągi surowca mają zastosowanie głównie wykrztuśne (dzięki zawartości saponin) oraz osłaniające (dzięki obecności śluzu). Działają również przeciwzapalnie na błony śluzowe jamy ustnej, gardła, oskrzeli, przełyku, żołądka i jelit, a także dróg moczowych łącznie z pęcherzem. Doustnie podawane wyciągi z dziewanny mają nieznaczne działanie moczopędne i napotne. Stosowane zewnętrznie na skórę kwiaty działają odmiękczająco, gojąco i przeciwzapalnie. Stwierdzono działanie surowca przeciw wirusom grypy A2 i B.

Napar z kwiatów dziewanny przygotowuje się zalewając 1 łyżkę surowca szklanką ciepłej wody i ogrzanie do wrzenia (nie gotować). Następnie napar należy odstawić na 15 minut i przecedzić. Pić 2-3 razy dziennie po ½ szklanki ciepłego naparu po jedzeniu.

Występuje w Europie Południowej i Środkowej oraz na części obszaru Azji (Kaukaz, Turcja, Zachodnia Syberia, Kazachstan). W Polsce średnio pospolita na całym niżu, na pogórzu rzadsza. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy.